De AI-verordening vraagt vanaf 2 augustus 2026 om zichtbare transparantie in een aantal herkenbare situaties. Maak duidelijk wanneer iemand met een AI-chatbot communiceert, label deepfakes en beoordeel extra zorgvuldig AI-tekst die het publiek over zaken van algemeen belang moet informeren. Niet elk AI-beeld of elke AI-video heeft automatisch hetzelfde label nodig.
Voor veel organisaties begint compliance niet met een dik dossier, maar met drie afspraken: vertel wanneer iemand met AI communiceert, leg vast wie inhoud en output controleert, en beoordeel of synthetische content voor het publiek duidelijk als zodanig herkenbaar moet zijn.
Wat verandert er in 2026 door de AI Act voor chatbots?
De AI Act is de Europese AI-verordening: Verordening (EU) 2024/1689. De algemene regels zijn sinds 2 augustus 2026 van toepassing, waaronder de transparantieverplichtingen uit artikel 50. De Europese Commissie noemt chatbots expliciet als voorbeeld: mensen moeten, waar nodig, weten dat zij met een machine communiceren zodat zij een geïnformeerde keuze kunnen maken.
Voor een mkb-bedrijf betekent dit meestal niet dat iedere AI-toepassing een juridisch project wordt. Het betekent wel dat je aan het klantcontact een heldere, zichtbare afspraak toevoegt.
De kernvraag is niet: “Gebruiken we AI?” Maar: “Kan een klant, bezoeker of medewerker redelijkerwijs zien dat die met AI communiceert, en weet diegene wat de volgende stap is?”
Lees het actuele overzicht van de AI Act bij de Europese Commissie en de officiële verordeningstekst.
Moet ik melden dat mijn chatbot AI gebruikt?
Ja, tenzij het voor de gebruiker al duidelijk is dat er met een AI-systeem wordt gecommuniceerd. Artikel 50 van de AI Act verplicht aanbieders van systemen die rechtstreeks met mensen communiceren om die mensen hierover te informeren. De informatie moet uiterlijk bij de eerste interactie beschikbaar zijn en toegankelijk zijn voor de doelgroep, ook voor mensen met een beperking.
Voor een chatbot op je website is de veilige, klantvriendelijke keuze dus eenvoudig: zeg het direct aan het begin. Verstop de melding niet alleen in algemene voorwaarden of een privacyverklaring.
Goede chatbottransparantie doet drie dingen
- Benoemt de AI helder. Gebruik woorden als ‘AI-assistent’, ‘digitale assistent’ of ‘chatbot’. Vermijd een menselijke naam zonder uitleg die de indruk wekt dat een medewerker antwoordt.
- Legt de rol uit. Vertel wat de chatbot kan: bijvoorbeeld algemene vragen beantwoorden, informatie zoeken of een aanvraag voorbereiden.
- Biedt een menselijke uitweg. Maak duidelijk hoe iemand een collega bereikt, zeker bij klachten, gevoelige gegevens, uitzonderingen en beslissingen met financiële of andere grote gevolgen.
Een label alleen is dus niet genoeg. De gebruiker moet ook kunnen begrijpen wat de chatbot wel en niet doet.
Wanneer moet ik AI-content labelen?
Niet ieder AI-beeld of iedere AI-video vraagt dezelfde aanpak. De AI Act legt een specifieke plicht op voor deepfakes: content die met AI is gemaakt of gemanipuleerd en echte personen, objecten, plaatsen of gebeurtenissen realistisch afbeeldt of toont, waardoor die inhoud ten onrechte authentiek of waar kan lijken.
Publiceer je zo’n deepfake, dan moet je kenbaar maken dat de inhoud kunstmatig is gegenereerd of gemanipuleerd. De informatie moet duidelijk en onderscheidend zijn, uiterlijk bij de eerste blootstelling. Bij beeld en video moet die melding bij weergave zichtbaar zijn; bij audio bij het afspelen.
Een eenvoudige illustratie die niemand voor een echte gebeurtenis kan aanzien, valt dus niet automatisch in dezelfde categorie als een overtuigende video waarin een bestuurder iets lijkt te zeggen wat nooit is gezegd. Kijk naar de kans op misleiding in de concrete context.
Wanneer moet ik AI-tekst labelen?
De AI Act noemt een specifieke situatie: AI-gegenereerde of ingrijpend gemanipuleerde tekst die wordt gepubliceerd met het doel het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. In dat geval moet de deployer, de organisatie die het systeem inzet, bekendmaken dat de tekst kunstmatig is gemaakt of gemanipuleerd.
Er is een relevante uitzondering. De disclosure is niet vereist wanneer de inhoud menselijk is beoordeeld of redactioneel wordt gecontroleerd en een natuurlijke persoon of rechtspersoon de redactionele verantwoordelijkheid draagt voor de publicatie.
Dat betekent niet dat een snelle blik op een concept altijd voldoende is. Zorg dat review een echte werkstap is: iemand controleert feiten, bronnen, context, mogelijke misleiding en de definitieve formulering. Leg ook vast wie die verantwoordelijkheid draagt.
Voorbeelden van passende transparantie bij synthetische content
- Bij een realistische, gefabriceerde video: “Deze video bevat AI-gegenereerd beeld en geluid.”
- Bij een nagebootste stem: “Audio is synthetisch gegenereerd.”
- Bij een demonstratiebeeld dat echt kan lijken: “AI-gegenereerde illustratie. Geen weergave van een echte gebeurtenis.”
- Bij inhoudelijk nagekeken AI-ondersteunde tekst: een algemeen AI-label is onder artikel 50 niet per se verplicht, maar vermeld wel een label wanneer dat nodig is om je publiek niet te misleiden of wanneer sector- of platformregels dat vragen.
Maak een melding niet kleiner, vager of minder zichtbaar dan de promotionele boodschap ernaast. “Voorbeeldbeeld” kan te onduidelijk zijn als niet blijkt dat het beeld synthetisch is. Kies liever gewone taal die uitlegt wat de kijker of lezer ziet.
De maandelijkse Transparantie-10-minutencheck
Kies maandelijks één chatbot, campagne, nieuwsbrief, landingspagina of social format. Doorloop deze zes vragen in tien minuten:
- Herkenning: ziet de gebruiker direct dat er AI in het spel is wanneer dat niet vanzelfsprekend is?
- Begrenzing: staat er helder wat de AI wel en niet doet?
- Menselijke route: kan iemand zonder gedoe naar een medewerker, vooral bij uitzonderingen of klachten?
- Synthetische content: is er een realistisch AI-beeld, AI-audio of AI-video die als echt kan worden gezien?
- Eindcontrole: wie heeft inhoud, feiten en eventuele disclosure beoordeeld?
- Bewijs: waar leg je beslissing, gebruikte versie en eventuele aanpassing vast?
Maak van de uitkomst een kort overzicht met datum, kanaal, eigenaar, gevonden risico en actie. Dat is vaak nuttiger dan een beleidstekst die niemand meer opent. Het helpt bovendien wanneer je later wilt aantonen hoe je de transparantie-afspraken in de praktijk uitvoert.
Veelgestelde vragen over AI Act-transparantie
Geldt de AI Act ook voor een mkb-bedrijf?
Ja. De AI Act kan ook gelden voor mkb-bedrijven die AI-systemen aanbieden of inzetten in de EU. Welke plichten precies gelden, hangt af van je rol, de toepassing en het risico. Een eenvoudige chatbot of marketingtoepassing valt niet automatisch onder de zwaarste regels, maar transparantie en privacy verdienen wel directe aandacht.
Moet ik mijn AI-chatbot altijd labelen?
Je moet mensen informeren wanneer zij rechtstreeks met een AI-systeem communiceren, tenzij dat uit de omstandigheden en de context al duidelijk is. In de praktijk is een korte melding in het eerste chatbericht de meest heldere keuze.
Moet ik alle AI-content labelen?
Nee. De AI Act verplicht niet hetzelfde label voor elk AI-beeld of elke AI-video. De duidelijke verplichting voor deployers ziet onder meer op deepfakes: realistische synthetische of gemanipuleerde content die ten onrechte authentiek of waar kan lijken. Kijk daarnaast naar de context, het risico op misleiding en eventuele aanvullende regels.
Mag ik AI gebruiken voor een blog of nieuwsbrief?
Ja, mits je verantwoordelijkheid neemt voor het resultaat. Controleer feiten, bronnen, auteursrecht en tone of voice voordat je publiceert. Publiceer je AI-tekst om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, beoordeel dan de specifieke transparantieregel en de uitzondering voor menselijke redactionele controle.
Is deze uitleg juridisch advies?
Nee. Dit artikel biedt een praktische uitleg van de transparantieregels van de AI Act. Laat bij twijfel, een gevoelig gebruiksscenario of sectorale regelgeving een privacyprofessional of juridisch adviseur naar je situatie kijken.
Begin klein, maar maak transparantie zichtbaar
Een betrouwbare AI-ervaring hoeft niet ingewikkeld te beginnen. Kies één chatbot of één contentformat, plaats de juiste melding, wijs een eigenaar aan en plan de maandelijkse check. Zo wordt transparantie onderdeel van het gewone werk in plaats van een last-minute label.
Reacties
1