Datacenterverbruik en AI-verbruik zijn niet hetzelfde. Een betrouwbaar cijfer vermeldt welke systemen worden meegeteld, over welke periode het gaat en of het een meting of een prognose is. Wereldwijde stroomcijfers kun je bovendien niet rechtstreeks omrekenen naar het verbruik van één prompt.
Is alle datacenterstroom AI-stroom?
Nee. Datacenters verwerken ook andere digitale diensten, zoals websites, bedrijfssoftware en gegevensopslag. Cijfers over hun totale elektriciteitsvraag mogen daarom niet zonder onderbouwing volledig aan AI worden toegeschreven.
Drie begrippen verdienen een eigen plek:
- AI-energieverbruik: energie voor bijvoorbeeld het trainen en gebruiken van AI-modellen, afhankelijk van de gekozen afbakening.
- Datacenterverbruik: elektriciteit voor de IT-apparatuur én ondersteunende voorzieningen binnen de onderzochte datacenters, waaronder koeling.
- Totale elektriciteitsvraag: de stroomvraag van alle sectoren binnen een gebied en periode, niet alleen digitale diensten.
Wie cijfers van het Internationaal Energieagentschap (IEA) leest, moet dus eerst controleren welke van deze grootheden wordt bedoeld. Ook belangrijk: een stijging van het datacenterverbruik is niet automatisch volledig door AI veroorzaakt.
Wat is gemeten en wat is voorspeld?
Een historisch cijfer beschrijft een afgelopen periode, maar kan nog steeds een schatting zijn. Een prognose beschrijft een mogelijke toekomst op basis van aannames, bijvoorbeeld over nieuwe datacenters, AI-gebruik en efficiëntere apparatuur.
Gebruik daarom deze leeskaart bij een energieclaim:
| Label | Wat moet de bron duidelijk maken? |
|---|---|
| Wat is gemeten? | Welke apparatuur, locaties en periode zijn onderzocht, en wat is geschat? |
| Wat is voorspeld? | Welk toekomstjaar en welke aannames horen bij het cijfer? |
| Welk deel is aantoonbaar AI? | Hoe zijn AI-taken van andere digitale diensten onderscheiden? |
Ontbreekt dat laatste onderscheid, dan is het cijfer geen onderbouwd totaal voor AI-stroomverbruik.
Kun je het verbruik van één prompt precies berekenen?
Alleen voor een duidelijk afgebakende situatie kun je een betekenisvolle meting of schatting maken. Het model, de taak, de antwoordlengte, de hardware en het meetellen van koeling beïnvloeden de uitkomst.
Een concreet voorbeeld: Luccioni, Jernite en Strubell onderzochten het energieverbruik van 1.000 modeluitvoeringen per test. Hun onderzoek, gepubliceerd in 2024, vond voor verschillende taken grote verschillen tussen generatieve modellen voor meerdere doeleinden en taakgerichte systemen. Het levert geen universeel verbruikscijfer voor iedere chatbotprompt op.
AI is digitaal, de stroomvraag niet
Digitale groei vraagt fysieke apparatuur, koeling en elektriciteitsinfrastructuur. De relevante vraag is daarom niet alleen hoeveel AI kan produceren, maar ook welke inzet de benodigde capaciteit rechtvaardigt.
